Temat numeru
Szkoła języków obcych
Wydarzenia
Turystyka językowa
Publikacje
Opinie
Porady
Oblicza języka
Ludzie i języki
Enjoy & Learn
Rozmaitości

 

 

O firmie

Nauka języków obcych

Turystyka językowa

Centrum konferencyjne

Księgarnia językowa

Wydawnictwo
 
 

 
Warsztat filologa


Nauka wymowy
Symbole fonetyczne a samodzielność ucznia

Prawidłowa wymowa to jedna z podstawowych umiejętności językowych, która powinna iść w parze z doskonaleniem składnego i płynnego mówienia. Wymawiając wyrazy i zdania poprawnie, nie tylko zostaniemy dobrze zrozumiani, ale także zrobimy pozytywne wrażenie na rozmówcach. Poprawną angielszczyzną można mówić z różnym akcentem. Inaczej mówią Szkoci, inaczej Walijczycy, a jeszcze inaczej Irlandczycy. Najbardziej neutralną formą wymowy standardowej angielszczyzny brytyjskiej jest RP (Received Pronunciation).

Mimo że języka angielskiego uczę się już od ósmego roku życia (więc ponad 17 lat), z symbolami fonetycznymi tak naprawdę zetknęłam się dopiero na pierwszym roku studiów filologicznych (czyli po ok. 12 latach nauki języka). Zdając egzamin na anglistykę miałam – jak sądzę – niezłe przygotowanie pod względem słownictwa i gramatyki, dzięki czemu bez problemu potrafiłam znaleźć się niemal w każdej sytuacji językowej. Dopiero jednak na studiach przekonałam się, że w moim przygotowaniu brakowało niezwykle ważnej dla języka obcego rzeczy, jaką jest znajomość jego systemu fonetycznego. To wówczas zrozumiałam, jak bardzo zaniedbany był ten obszar językowych umiejętności przez dotychczasowych moich nauczycieli języka. Po nauce języka angielskiego pod kierunkiem kilku nauczycieli mogę, niestety, stwierdzić, iż żaden z nich nie przywiązywał najmniejszej wagi do tego zagadnienia. Stąd, kiedy pojawiło sie ono na studiach, przeżyłam – jeśli mogę tak powiedzieć – mały szok. Pierwszy rok, na którym tabelę fonetycznych symboli i ich znaczenie dla poprawności językowej ćwiczono do upadłego, pozwolił mi skutecznie nadrobić zaległości.

Doświadczenia, które wyniosłam z własnej edukacji językowej, sprawiły, że pracując jako lektor języka angielskiego, staram się nie powtarzać błędów i zaniedbań moich nauczycieli. Wiedząc, jak ważna dla sprawnego komunikowania się w języku obcym jest znajomość podstaw fonetycznych, poświęcam na lekcjach temu zagadnieniu wiele uwagi. Kładę zatem duży nacisk na opanowanie przez moich słuchaczy umiejętności sprawnego poruszania się po tabeli symboli fonetycznych oraz przywiązuję szczególną wagę do poprawności wymowy, na którą składa się akcent wyrazowy i zdaniowy. Ucząc dorosłych słuchaczy już od ponad roku, mogę zaobserwować, że takie podejście procentuje ich zwiększoną samodzielnością w pracy własnej oraz pewną samokontrolą i wyczuleniem na poprawną wymowę zgodną ze standardami systemu fonetycznego RP.

Oczywiście, nie jest najlepszym pomysłem przedstawienie całego systemu fonetycznego już na początku kursu ani próba nauczenia go „za jednym zamachem”. Na pewno stopniowe poszerzanie umiejętności rozpoznawania poszczególnych dźwięków i właściwego ich artykułowania okaże się znacznie bardziej skuteczne i efektywne oraz zaowocuje dobrze ugruntowaną wiedzą.

Wydaje mi się, że doskonałym przewodnikiem w nauce poprawnej wymowy angielskiej jest dobry podręcznik, który oprócz rozwijania takich umiejętności językowych jak mówienie, czytanie, pisanie, wprowadza także zagadnienia z dziedziny fonetyki. Przykładem takiej pomocy, z którą pracuję bardzo intensywnie, jest seria „English File” autorstwa Clive Oxenden, Paula Seligsona i Christiny Latham-Koenig. W każdej jej części można znaleźć różnorodne ćwiczenia fonetyczne na akcent wyrazowy i zdaniowy, których celem jest rozpoznanie akcentu w usłyszanych słowach, wyrażeniach i zdaniach oraz utrwalenie poprawnej wymowy przez powtarzanie za lektorem z taśmy lub za nauczycielem. Z takim podręcznikiem pracuje się bardzo dobrze również dzięki świetnemu przedstawieniu symboli fonetycznych za pomocą małych obrazków ilustrujących słowa zawierające dany dźwięk. Jest to niezwykle skuteczny sposób na stworzenie obrazu pamięciowego danego symbolu, co niezmiernie ułatwia jego zapamiętanie. Ponadto stopniowe wprowadzanie w następujących po sobie „fajlach” poszczególnych dźwięków pomaga w szybkim opanowaniu ich wymowy i nie zniechęca słuchaczy widokiem „śmiesznych krzaczków” – tak nazwał symbole fonetyczne jeden z moich słuchaczy.

Niewątpliwie, nauczanie symboli fonetycznych poszczególnych dźwięków języka obcego może okazać się nie lada wyzwaniem dla nauczyciela, gdyż chcąc poświęcić część zajęć temu zagadnieniu, musi on bardzo umiejętnie rozplanować resztę materiału (gramatycznego, słownikowego itp.). Jednak mimo to – jak już wspomniałam– korzyści z wprowadzenia zagadnień fonetycznych są nieocenione. Uwidocznia się to w coraz większym angażowaniu się słuchacza w samodzielną pracę, np. ze słownikiem, i w stopniowo wzrastającej niezależności od lektora, co – jak zapewne każdy metodyk potwierdzi – jest bardzo pozytywne.

Karolina Tudruj
oddział Szkoły FELBERG w Częstochowie
 

 Pozostałe artykuły:

Ucz się z bohaterami serialu Przyjaciele

Edukacja językowa maluchów

Projekty, projekty...

Językowe koszmary znad Tamizy

Rolmopsy w amforze, czyli kłopot z @

więcej...



RP nie pozwala na określenie, skąd pochodzi osoba o takim akcencie. Jeszcze do niedawna wymowę tę uznawano za jedyną właściwą w życiu publicznym. Używa się jej w brytyjskim parlamencie, posługiwali się nią również spikerzy BBC (niektórzy nazywali ją nawet BBC English). RP obejmuje także tradycyjny akcent public schools, czyli drogich szkół prywatnych, oraz uniwersytetów Oxford i Cambridge. Szacuje się, że obecnie tylko nieco ponad 3 procent mieszkańców Wielkiej Brytanii mówi tym akcentem w czystej jego postaci. Bardzo wiele osób posługuje się natomiast różnymi odmianami modified RP – akcentami opartymi w zasadzie na RP, lecz cechującymi się drobnymi odchyleniami regionalnymi.
Powrót na góręDrukuj artykułWyślij artykuł