Projekty, projekty...

Co to jest projekt edukacyjny?

Nazwa tej metody została przejęta z języka angielskiego. Nie chodzi oczywiście o projekt w tradycyjnym znaczeniu – projekt architektoniczny czy instalacji wodnej, lecz o projekt w znaczeniu, które jest znane pracownikom wielu firm – „przedsięwzięcie, zadanie do realizacji”. Idea projektu narodziła się w USA na początku XX w. Według jednego z jej twórców Williama Killpatrika „metoda projektu to filozofia samodzielnego uczenia się”.

Projekt edukacyjny jako metoda nauczania polega na samodzielnym realizowaniu przez słuchaczy zadania zaplanowanego i koordynowanego przez lektora. Słuchacze zbierają informacje potrzebne do wykonania projektu, opracowują je, a następnie prezentują innym uczestnikom zajęć. Sami decydują o wyborze źródeł wiadomości i sposobie przedstawienia uzyskanych informacji. Zgodnie ze swoim nadrzędnym celem projekty edukacyjne powinny łączyć działalność praktyczną z pracą umysłową oraz rozwijać samodzielność.

Najważniejszymi cechami projektu są zaangażowanie słuchaczy w pracę, samodzielne jej wy- Projekty, projekty... konanie oraz poczucie odpowiedzialności za uzyskany rezultat. Wyznaczone zadania zwykle realizowane są w zespołach, ale mogą być również wykonywane indywidualnie przez poszczególnych słuchaczy. Jeszcze jedną ważną cechą projektu jest jego interdyscyplinarny charakter. W ramach projektów edukacyjnych integrowana jest wiedza z różnych dziedzin życia, np. znajomość języka obcego z wiadomościami z takich dziedzin jak historia czy marketing. Daje to słuchaczom możliwość wykorzystania nabytej wcześniej wiedzy w realnych sytuacjach.

Dlaczego projekt?

Projekt jest niezawodnym sposobem na zwiększenie motywacji słuchaczy. Sprawdza się we wszystkich grupach wiekowych, w których może być realizowany. Możliwość decydowania o sposobie wykonania zadań, samodzielność w podejmowaniu decyzji, a przede wszystkim świadomość szczególnej roli, jaką w grupie odrywają te osoby, które podjęły się wykonania projektu, to czynniki powodujące, że nie potrzebna staje się dodatkowa zachęta do pracy. Jeśli słuchacze dobrze rozumieją cele projektu i choć częściowo uznają je za własne, czują się odpowiedzialni za uzyskany przez nich rezultat, a po udanej prezentacji mają wielką satysfakcję.

Oprócz funkcji motywacyjnej metoda projektu ma także funkcje poznawczą, kształcącą i wychowawczą. Bardzo ważna jest również jej funkcja integracyjna. Projekty edukacyjne sprawdzają się doskonale w nowych grupach. Ich realizacja wymaga wspólnego planowania, wzajemnej komunikacji i współdziałania w wykonywaniu poszczególnych zadań. Słuchacze muszą pracować razem, czasem nawet spotykać się po zajęciach, co stwarza wiele okazji do lepszego poznania się i nawiązania nowych przyjaźni. Nikogo nie trzeba przekonywać, że praca w zintegrowanej grupie, której uczestnicy darzą się sympatią, przynosi lepsze rezultaty i daje dużo satysfakcji zarówno słuchaczom, jak i lektorowi. Pracując tą metodą, rozwijamy umiejętności kreatywnego myślenia, zdobywania i selekcjonowania informacji, pracy w grupie, wyrażania własnych opinii, planowania i organizowania pracy, doboru odpowiedniej strategii uczenia się, prezentowania własnych osiągnięć, integrowania wiedzy z różnych dziedzin oraz korzystania z obcojęzycznych tekstów.

Jaki temat?

Listę tematów może przygotować lektor i następnie przedstawić ją słuchaczom. Każda grupa wybiera temat, którym chce się zająć, np. Five Days in London – miniprzewodnik turystyczny po Londynie, American History in Close-Up – historia Ameryki w zbliżeniu, The Royal Family – blaski i cienie dworskiego życia, Celebrities – życie w świetle reflektorów, i opracowuje go szczegółowo z wykorzystaniem dodatkowych źródeł informacji,. Zamiast wielu tematów lektor może podać tylko jeden, który będzie realizowany przez wszystkich słuchaczy prowadzonej przez niego grupy. Lektor nie musi sam opracowywać tematów. Może sformułować je wraz z uczestnikami zajęć, tworząc wspólnie z nimi listę zagadnień, które będą systematycznie realizować przez cały rok nauki. Takie podejście angażuje słuchaczy od samego początku zajęć oraz daje im poczucie samodzielności i odpowiedzialności za wykonywaną pracę.

Rola lektora

Metoda projektu wymaga od lektora dużego zaangażowania. Musi on wykazywać się wieloma umiejętnościami, m.in. precyzowania celów i metod pracy, jasnego ich przedstawiania, organizowania pracy zespołów i czuwania nad nią, udzielania pomocy w trakcie realizowania projektu i jego prezentacji oraz ustalania i egzekwowania terminów wykonania poszczególnych etapów projektu i jego całości.

Lektor pełni rolę konsultanta. Wyjaśnia wątpliwości i w razie potrzeby ukierunkowuje pracę zespołu, nie ingeruje jednak w działania słuchaczy, ponieważ wiedzę i nowe umiejętności mają oni zdobywać drogą własnych doświadczeń i poszukiwań. Lektor pełni także funkcję jurora. Uczestniczy w ocenie projektu, dokonując jej samodzielnie lub wspólnie ze słuchaczami, np. powołując kilkuosobowe jury.

Po kolei

Przystępując do realizacji projektu, rozpoczynamy od wyboru tematów. Następnie tworzymy grupy. Słuchacze mogą sami podzielić się na zespoły, przy czym słabsi językowo powinni mieć możliwość pracy z lepszymi. Potem tematy są przydzielane poszczególnym grupom. Słuchacze opisują projekt. Opis taki zawiera temat projektu, jego cele, sposób realizacji i formę prezentacji oraz plan pracy grupy z wyszczególnionym zakresem zadań dla każdego uczestnika.

Interesującym elementem realizacji projektu może być spisanie kontraktu pomiędzy słuchaczami a lektorem. Kontrakt powinien zawierać zaakceptowany opis projektu, wykaz źródeł informacji, terminy konsultacji i prezentacji oraz uzgodnione kryteria oceny.

Po zrealizowaniu projekty są przedstawiane w różnych formach, np. jako wykład, plakat, wystawa z komentarzem, inscenizacja, opracowanie broszury, pokaz filmu.

W Częstochowie...

W częstochowskim oddziale Szkoły FELBERG zrealizowaliśmy projekt edukacyjny przygotowany dla grupy nastolatków. Po burzliwej dyskusji wybrali oni temat Celebrities – życie w świetle reflektorów. Słuchacze podzielili się na trzy grupy. Każda z nich zajmowała się inną sławną postacią: Jennifer Lopez, Stingiem, Bruce’em Willisem. Słuchacze mieli zwrócić szczególną uwagę na blaski i cienie sławy oraz dorobek artystyczny każdej z gwiazd. Po przydzieleniu tematów zawarliśmy kontrakt oraz ustaliliśmy terminy konsultacji. Słuchaczom zostały przydzielone następujące zadania: dobór pomocy z biblioteki Szkoły FELBERG i zdobycie innych materiałów we własnym zakresie, podział prac w zespole, przygotowanie własnej części prezentacji przez poszczególnych członków zespołu, opracowanie tekstu do tematu, konsultowanie się z lektorem w celu przestrzegania poprawności językowej. Słuchacze korzystali z różnych pomocy: publikacji Wydawnictwa FELBERG, materiałów własnych, internetu, słowników i podręczników do nauki języka angielskiego.

Realizacja projektu przebiegała w kilku etapach. Zespoły zbierały i systematyzowały informacje dotyczące tematów ich prezentacji. Układały zadania dla innych grup. Ponadto zajmowały się przygotowaniem odpowiedniego podkładu muzycznego lub filmowego oraz materiałów graficznych ułatwiających przedstawienie informacji o swojej postaci. Po krótkiej prezentacji każdy zespół wyznaczał zadania pozostałym uczestnikom zajęć, takie jak quiz na temat życia lub kariery sławnej postaci. Słuchacze wykorzystywali również ćwiczenia znajdujące się w publikacjach Wydawnictwa FELBERG. W ocenie prac brane były pod uwagę następujące kryteria: poprawność językowa, oryginalność pomysłu, stopień zaangażowania poszczególnych członków grupy w wykonanie projektu oraz zainteresowanie, jakie prezentacja wzbudziła w pozostałych uczestnikach zajęć. Każdy zespół najpierw oceniał sam siebie, a potem był oceniany przez pozostałych słuchaczy i lektora.

...i gdzie indziej

Szkoła FELBERG organizuje kolonie i obozy zagraniczne dla swoich słuchaczy. Dają one nie tylko możliwość poznania kultury, historii i geografii obcego kraju, lecz także są doskonałą okazją do wykorzystania metody projektu w przekazywaniu informacji w ramach nauczania interkulturowego, Celem takich projektów edukacyjnych jest prezentowanie najciekawszych miejsc i zabytków. Najpierw tworzy się listę miejsc interesujących pod względem historycznym lub geopolitycznym, a następnie przydziela się je poszczególnym słuchaczom. Zadaniem, które ma zostać wykonane, jest sfotografowanie lub naszkicowanie takiego obiektu oraz zebranie o nim informacji potrzebnych do przygotowania prezentacji. Można przygotować również gazetkę o danym miejscu zawierającą zdjęcia, mapkę i krótkie opisy zabytków.

Wiedza uzyskana podczas realizacji projektu okazuje się nie tylko bogatsza, lecz także o wiele lepiej ugruntowana niż ta, którą zdobywa się na zajęciach prowadzonych tradycyjnymi sposobami. Czynnikami gwarantującymi tak dobre rezultaty nauczania metodą projektu są różnorodność materiałów wykorzystywanych przez słuchaczy oraz czas poświęcony przez nich na wykonanie zadania. Przedstawiane prezentacje często zdumiewają nas swoim rozmachem i bogactwem formy. Dają one ogromną satysfakcję zarówno słuchaczom, jak i lektorom zaangażowanym w ich przygotowanie.

Martynika Skotnicka