|
Pułapki językowe
Make Friends with false Friends Bez wątpienia czytelnicy „Anglofana”
znają wyrażenie false friends i jego
znaczenie. Nie wszyscy jednak
rozumieją, że to eat like a pig nie
znaczy wcale ‘jeść jak świnia’. Polski
zwrot oznacza brak jakichkolwiek
manier podczas jedzenia, natomiast
angielski znaczy tyle, co nieco
częstsze to eat like a horse, czyli po
prostu ‘jeść żarłocznie, jeść z dużym
apetytem’. Warto więc poświęcić
trochę czasu i poznać różnicę (czasem
znaczną) między, zdawałoby się,
prostymi przekładami.
Zależnie od kontekstu polskie słowo technika może
być tłumaczone na dwa różne sposoby. Gdy mamy
na myśli wiedzę naukową, to najlepszym ekwiwalentem
jest technology. Można np. powiedzieć I’m
fond of modern technology (Lubię nowoczesną technikę).
Słowo technique odnosi się do metody, pewnego
sposobu robienia czegoś, np. Our construction
technique sets new standards (Nasza technika budowlana
wyznacza nowe standardy). Te same zasady
odnoszą się do przymiotnika techniczny tłumaczonego
jako technological i technical. Można
dyskutować o technological progress (postęp techniczny),
ale trzeba powiedzieć, że Adam Małysz got
high marks for technical merit (otrzymał wysokie
noty za wartość techniczną).
Zajmijmy się teraz angielskim
słowem novel, które jest
często mylone z polskim słowem
nowela. Chociaż te dwa
terminy odnoszą się do prozy,
to angielskie słowo znaczy
powieść, czyli znacznie dłuższy,
wielowątkowy utwór literacki.
Słowo nowela tłumaczymy
najczęściej short story lub
czasem novella. Nowelizacja lub nowela w odniesieniu
do ustaw prawnych, to po angielsku amendment
to a law. Sprawy się komplikują jeszcze bardziej,
jeśli uświadomimy sobie, że angielskie novel
jest również przymiotnikiem o znaczeniu nowy.
Możemy np. powiedzieć: His novel idea surprised
us all (Jego nowy pomysł zaskoczył nas wszystkich).
Błędne zrozumienie angielskiego TV novel doprowadziło
do powstania polskiej telenoweli – przypomnijmy:
nowela to utwór krótki, jednowątkowy –
zamiast właściwego określenia telepowieść, które
oznacza długi, wielowątkowy serial telewizyjny.
Niektóre false friends w pewnych obszarach
znaczą to samo co ich polskie odpowiedniki,
lecz w innych trzeba korzystać z zupełnie odległych
skojarzeń. Niech za przykład posłuży nam
angielskie słowo programme (w amerykańskiej
wersji program). Tak jak w języku polskim może
znaczyć program polityczny (danej partii) – a political
programme, również program teatralny czy
program studiów. Jednakże program obrad to już
po angielsku agenda. Programme można oglądać
w telewizji – There is an interesting programme
on TV tonight – ale przełącz telewizor na inny program
to switch the TV to another channel. Podobnie
program telewizyjny (wydrukowany w gazecie)
trzeba przełożyć jako a TV guide.
Jeśli czytelnik tego artykułu myśli, że to
już koniec leksykalnych zawiłości, to niestety się
myli. Mamy przecież brytyjską i amerykańską odmianę
angielskiego. Z pewnością i na tym polu
znajdziemy jakieś ciekawostki. W brytyjskiej wersji
słowo momentarily znaczy przez krótką chwilę,
podczas gdy w amerykańskiej wersji znaczy ono
tyle co polskie momentalnie. Porównajmy brytyjskie:
The patient’s heart stopped beating momentarily
(Serce pacjenta przestało bić przez krótką
chwilę) i amerykańskie: The boss will see you momentarily
(Szef chce cię widzieć natychmiast).
Jeśli ktoś tłumaczy fatalny wypadek jako fatal
accident, to może zostać błędnie zrozumiany,
a konsekwencje tej pomyłki mogą być naprawdę
poważne. Fatal po angielsku to śmiertelny, więc
wyrażenie fatal accident zawiera informację, że
ktoś nie przeżył tego wypadku. Fatal injuries to nie
fatalne kontuzje, tylko śmiertelne obrażenia, ale jeśli
teraz wcisnę klawisz delete i skasuję wszystko
to, co napisałem, to popełnię fatal mistake.
Powinniśmy zachować ostrożność również
przy tłumaczeniu słowa fizyk. Wielu uczących się
angielskiego ma tendencję do tłumaczenia tego słowa
jako physician. Physician jednak znaczy tyle co
doctor, a więc lekarz. Fizyk to physicist. Podobne
problemy występują przy tłumaczeniu słowa fizyka,
które brzmi physics, a nie physique. Słowa physique
używamy do opisywania kształtów i rozmiarów
czyjejś sylwetki – He’s a handsome man with a fine
physique (Jest przystojnym mężczyzną o miłej powierzchowności).
Polski przymiotnik fizyczny można
tłumaczyć jako physical, słowo odnoszące się
w angielskim zarówno do fizyki, jak i do sylwetki.
Należy również pamiętać o słowie promotion,
którego dwa główne znaczenia to awans
i kampania reklamowa (jakiegoś produktu). Typowe
przykłady to: You will get a promotion if you
are successful (Jeśli ci się uda, dostaniesz awans)
i Our store is doing a special promotion of black
plastic bags (Nasz sklep prowadzi kampanię reklamującą
czarne plastikowe torby). Promocja w sensie:
W naszym supermarkecie jest dużo promocji
(czyli obniżek cen) to: There are lots of special offers
in our supermarket.Andrzej Zieliński
| | Pozostałe artykuły:
Ucz się z bohaterami serialu Przyjaciele
Edukacja językowa maluchów
Projekty, projekty...
Językowe koszmary znad Tamizy
Rolmopsy w amforze, czyli kłopot z @
więcej...
|
O firmie
Powrót na górę
Drukuj artykuł
Wyślij artykuł