Temat numeru
Szkoła języków obcych
Wydarzenia
Turystyka językowa
Publikacje
Opinie
Porady
Oblicza języka
Ludzie i języki
Enjoy & Learn
Rozmaitości

 

 

O firmie

Nauka języków obcych

Turystyka językowa

Centrum konferencyjne

Księgarnia językowa

Wydawnictwo
 
 

 
Warsztat filologa


Pułapki językowe
Make Friends with false Friends

Bez wątpienia czytelnicy „Anglofana” znają wyrażenie false friends i jego znaczenie. Nie wszyscy jednak rozumieją, że to eat like a pig nie znaczy wcale ‘jeść jak świnia’. Polski zwrot oznacza brak jakichkolwiek manier podczas jedzenia, natomiast angielski znaczy tyle, co nieco częstsze to eat like a horse, czyli po prostu ‘jeść żarłocznie, jeść z dużym apetytem’. Warto więc poświęcić trochę czasu i poznać różnicę (czasem znaczną) między, zdawałoby się, prostymi przekładami.

Zależnie od kontekstu polskie słowo technika może być tłumaczone na dwa różne sposoby. Gdy mamy na myśli wiedzę naukową, to najlepszym ekwiwalentem jest technology. Można np. powiedzieć I’m fond of modern technology (Lubię nowoczesną technikę). Słowo technique odnosi się do metody, pewnego sposobu robienia czegoś, np. Our construction technique sets new standards (Nasza technika budowlana wyznacza nowe standardy). Te same zasady odnoszą się do przymiotnika techniczny tłumaczonego jako technological i technical. Można dyskutować o technological progress (postęp techniczny), ale trzeba powiedzieć, że Adam Małysz got high marks for technical merit (otrzymał wysokie noty za wartość techniczną).

Zajmijmy się teraz angielskim słowem novel, które jest często mylone z polskim słowem nowela. Chociaż te dwa terminy odnoszą się do prozy, to angielskie słowo znaczy powieść, czyli znacznie dłuższy, wielowątkowy utwór literacki. Słowo nowela tłumaczymy najczęściej short story lub czasem novella. Nowelizacja lub nowela w odniesieniu do ustaw prawnych, to po angielsku amendment to a law. Sprawy się komplikują jeszcze bardziej, jeśli uświadomimy sobie, że angielskie novel jest również przymiotnikiem o znaczeniu nowy. Możemy np. powiedzieć: His novel idea surprised us all (Jego nowy pomysł zaskoczył nas wszystkich). Błędne zrozumienie angielskiego TV novel doprowadziło do powstania polskiej telenoweli – przypomnijmy: nowela to utwór krótki, jednowątkowy – zamiast właściwego określenia telepowieść, które oznacza długi, wielowątkowy serial telewizyjny.

Niektóre false friends w pewnych obszarach znaczą to samo co ich polskie odpowiedniki, lecz w innych trzeba korzystać z zupełnie odległych skojarzeń. Niech za przykład posłuży nam angielskie słowo programme (w amerykańskiej wersji program). Tak jak w języku polskim może znaczyć program polityczny (danej partii) – a political programme, również program teatralny czy program studiów. Jednakże program obrad to już po angielsku agenda. Programme można oglądać w telewizji – There is an interesting programme on TV tonight – ale przełącz telewizor na inny program to switch the TV to another channel. Podobnie program telewizyjny (wydrukowany w gazecie) trzeba przełożyć jako a TV guide.

Jeśli czytelnik tego artykułu myśli, że to już koniec leksykalnych zawiłości, to niestety się myli. Mamy przecież brytyjską i amerykańską odmianę angielskiego. Z pewnością i na tym polu znajdziemy jakieś ciekawostki. W brytyjskiej wersji słowo momentarily znaczy przez krótką chwilę, podczas gdy w amerykańskiej wersji znaczy ono tyle co polskie momentalnie. Porównajmy brytyjskie: The patient’s heart stopped beating momentarily (Serce pacjenta przestało bić przez krótką chwilę) i amerykańskie: The boss will see you momentarily (Szef chce cię widzieć natychmiast).

Jeśli ktoś tłumaczy fatalny wypadek jako fatal accident, to może zostać błędnie zrozumiany, a konsekwencje tej pomyłki mogą być naprawdę poważne. Fatal po angielsku to śmiertelny, więc wyrażenie fatal accident zawiera informację, że ktoś nie przeżył tego wypadku. Fatal injuries to nie fatalne kontuzje, tylko śmiertelne obrażenia, ale jeśli teraz wcisnę klawisz delete i skasuję wszystko to, co napisałem, to popełnię fatal mistake.

Powinniśmy zachować ostrożność również przy tłumaczeniu słowa fizyk. Wielu uczących się angielskiego ma tendencję do tłumaczenia tego słowa jako physician. Physician jednak znaczy tyle co doctor, a więc lekarz. Fizyk to physicist. Podobne problemy występują przy tłumaczeniu słowa fizyka, które brzmi physics, a nie physique. Słowa physique używamy do opisywania kształtów i rozmiarów czyjejś sylwetki – He’s a handsome man with a fine physique (Jest przystojnym mężczyzną o miłej powierzchowności). Polski przymiotnik fizyczny można tłumaczyć jako physical, słowo odnoszące się w angielskim zarówno do fizyki, jak i do sylwetki.

Należy również pamiętać o słowie promotion, którego dwa główne znaczenia to awans i kampania reklamowa (jakiegoś produktu). Typowe przykłady to: You will get a promotion if you are successful (Jeśli ci się uda, dostaniesz awans) i Our store is doing a special promotion of black plastic bags (Nasz sklep prowadzi kampanię reklamującą czarne plastikowe torby). Promocja w sensie: W naszym supermarkecie jest dużo promocji (czyli obniżek cen) to: There are lots of special offers in our supermarket.

Andrzej Zieliński

 

 Pozostałe artykuły:

Ucz się z bohaterami serialu Przyjaciele

Edukacja językowa maluchów

Projekty, projekty...

Językowe koszmary znad Tamizy

Rolmopsy w amforze, czyli kłopot z @

więcej...



Powrót na góręDrukuj artykułWyślij artykuł