Temat numeru
Szkoła języków obcych
Wydarzenia
Turystyka językowa
Publikacje
Porady
Oblicza języka
Warsztat filologa
Ludzie i języki
Enjoy & Learn
Rozmaitości

 

 

O firmie

Nauka języków obcych

Turystyka językowa

Centrum konferencyjne

Księgarnia językowa

Wydawnictwo
 
 

 
Opinie


Szok kulturowy
Jak go pokonać

Prawdopodobnie wielu z nas spotkało się z pojęciem szoku kulturowego. Jednak rzadko kto zdaje sobie sprawę z tego, jak szeroki jest zakres tego zjawiska, jak często ono występuje, czym się objawia i jak je pokonać.

Wariaci za granicą


Każda osoba, odwiedzająca kraj o nowej dla niej kulturze, może doznać szoku kulturowego. Pojęcie to wprowadzili w latach 50. ubiegłego wieku antropolodzy, którzy znaleźli się poza granicami swojego kraju ojczystego. Kilka lat później stwierdzono, że szok kulturowy może dotknąć wszystkich ludzi, którzy podróżują zagranicę. Obecnie istnieje wiele definicji szoku kulturowego. Lingwiści twierdzą, że szok kulturowy następuje w sytuacji, gdy „tak” może znaczyć „nie”, gdzie „ustalona” cena może być negocjowana, gdzie śmiech może oznaczać gniew itp., itd. Psychologowie definiują to zjawisko jako rodzaj niepokoju, a antropolog George M. Foster poszedł nawet krok dalej, twierdząc, iż szok kulturowy to pewien rodzaj choroby umysłowej.

W nowej doniczce


Źródła szoku kulturowego wydają się oczywiste. Kiedy podróżujemy i zatrzymujemy się zagranicą, zabieramy ze sobą zbyt wiele uprzedzeń oraz stereotypów o ludziach zamieszkujących dany kraj. Rzeczywistość nie przypomina tego, co sobie wcześniej wyobrażaliśmy i w rezultacie pojawia się szok kulturowy. Bywa on czasem porównywany do wstrząsu, jakiego doznaje roślina przy przesadzaniu, często więdnąc, zanim korzenie zaaklimatyzują się w nowej glebie, co pozwoliłoby jej powrócić do stanu normalności.

Dwa lata w łóżku


Okres szoku kulturowego przejawia się w postaci różnych oznak. Ogólnie rzecz biorąc, możemy je podzielić na te, które „atakują” nasze ciało, i te, które są groźne dla naszego umysłu.
Symptomy psychiczne:
  • smutek,
  • samotność,
  • melancholia,
  • zagubienie,
  • strach przed byciem oszukanym, okradzionym,
  • irytacja,
  • tęsknota za domem.


Symptomy fizyczne:
  • nadmierna troska o zdrowie,
  • strach przed zarazkami,
  • dolegliwości bólowe,
  • bezsenność,
  • niezwykłe zachcianki,
  • nadużywanie alkoholu i innych używek.


Niektóre z tych oznak mogą być wyjątkowo uciążliwe z powodu specyficznych warunków panujących w danym kraju, np. problemy żołądkowe czy też choroby tropikalne w krajach o gorącym klimacie. Czasami zdarza się również, że symptomy szoku kulturowego są zbyt przygnębiające, by normalnie funkcjonować. Jako przykład może tu posłużyć przypadek żony pewnego attaché, która przebywała wraz z mężem na placówce w Bogocie. Kobieta była do tego stopnia przytłoczona przez szok kulturowy, iż nie wstawała z łóżka przez dwa lata, odmawiając wyjścia na zewnątrz, ponieważ tak bardzo obawiała się zarazków, które ponoć unosiły się w powietrzu.

Gdzie nas atakuje


Według niektórych badaczy obszarami życia najbardziej „zainfekowanymi” przez szok kulturowy są: użytkowanie nowoczesnych urządzeń (np. dostęp lub jego brak do telefonów lub środków transportu w kraju, który przyszło nam zwiedzać) oraz standardy czystości (np. systemy sanitarne w innych krajach). Pozostałe to pewne aspekty społeczne (np. zachowanie w stosunku do kobiet, komunikacja niewerbalna, sposób ubierania się, stosunki panujące w rodzinie), system budownictwa, klimat, system edukacji, sposób radzenia sobie z problemami finansowymi, wartości i standardy etyczne.

Jak w małżeństwie


Można powiedzieć, że niemal każda osoba, która doświadcza szoku kulturowego, przechodzi przez pewne fazy. Według Oberga tymi etapami są:
  • miesiąc miodowy – jesteśmy absolutnie zafascynowani daną kulturą,
  • rozczarowanie – pewne rzeczy nas irytują, wolelibyśmy wracać do domu,
  • stopniowe „dochodzenie do siebie” – zaczy namy powoli rozumieć kulturę nowego kraju i mentalność ludzi w nim mieszkających,
  • dostosowanie się – czujemy się w danym kraju jak u siebie.


Z uśmiechem na ustach


Szok kulturowy jest bardzo kłopotliwy i przynosi ze sobą wiele niedogodności. Można mu jednak zapobiec lub nawet go pokonać. Co zatem należy zrobić?

Przede wszystkim trzeba zdać sobie sprawę z tego, że takie zjawisko istnieje i że może nas zaatakować. Po drugie, możemy przygotować się do wyjazdu zagranicę, dowiadując się jak najwięcej się o kulturze i mieszkańcach kraju, do którego zamierzamy się udać. Po trzecie, powinniśmy zaprzyjaźnić się ze swoistym „mentorem”, tzn. z osobą, która zna kulturę tego kraju i będzie w stanie nam doradzić, jak się zachować w danych sytuacjach. Po czwarte, powinniśmy się nauczyć bądź też odrobinę zaznajomić z językiem ojczystym kraju, do którego się udajemy. Na pewno będziemy czuć się pewniej, mając przy sobie rozmówki. Łatwiej wtedy porozumieć się na poczcie czy zamówić jedzenie w restauracji. Po piąte, możemy starać się nawiązywać kontakty z „tubylcami”, brać udział w imprezach towarzyskich przez nich organizowanych, a nie izolować się i przebywać jedynie z naszymi rodakami. Po szóste, powinniśmy poświęcać dużo czasu na swoje ulubione zajęcia, co na pewno pomoże nam w trudnych chwilach. Po siódme, gdyby nasilające się symptomy szoku kulturowego stawały się naprawdę nie do zniesienia (np. kłopoty z uporczywą bezsennością), nie wahajmy się skorzystać z fachowej pomocy lekarskiej. Po ósme, podchodźmy do wszystkiego z poczuciem humoru!

Przede wszystkim pamiętajmy o tym, iż każde nowe doświadczenie zdobyte zagranicą czyni nas ludźmi coraz bardziej otwartymi na innych oraz w coraz większym stopniu wrażliwymi na różnice kulturowe. Przywozimy ze sobą nowe przyjaźnie, często trwające przez całe życie, a także, co ma niebagatelne znaczenie, szlifujemy język obcy. Myślę, że gra jest warta świeczki. Mimo że w krajach znacząco różniących się kulturowo od Polski możemy doznać szoku kulturowego, korzyści, jakie z tego doświadczenia wyniesiemy, swoją wagą tysiąckrotnie przewyższą trudności, jakie napotkamy.

Ewa Kapustka
oddział Szkoły FELBERG w Krakowie
 

 Pozostałe artykuły:

Jak osiągnąć sukces?

Surowy autorytet czy dobry kumpel?

Kiedy zacząć naukę

Alicia Hovinga

Lekcje z nejtiwem

więcej...



Powrót na góręDrukuj artykułWyślij artykuł