Szkoła języków obcych
Wydarzenia
Turystyka językowa
Publikacje
Opinie
Porady
Oblicza języka
Warsztat filologa
Ludzie i języki
Enjoy & Learn
Rozmaitości

 

 

O firmie

Nauka języków obcych

Turystyka językowa

Centrum konferencyjne

Księgarnia językowa

Wydawnictwo
 
 

 
Temat numeru


Sprawdzanie kompetencji
Jaki powinien być test

Dowcip angielski: jakie jest ulubione czteroliterowe słowo nauczyciela? Odpowiedź: test. Dowcip polski: kiedy studenci byli najszczęśliwsi? Odpowiedź: przed wynalezieniem koła („koło” w żargonie studenckim oznacza kolokwium). To okrężne porównanie sprawdzianu do przekleństwa, a mitycznych czasów „przedtestowych” do krainy szczęśliwości, najlepiej świadczy o fatalnej reputacji testów.

Rzeczywiście, przystąpienie do sprawdzenia wiadomości jest traktowane jak pójście do dentysty – nikt tego nie lubi, choć każdy wie, że to potrzebne. Zdrowy i piękny uśmiech to jednak skutek długotrwałego dbania o zęby, a nie jednokrotnej wizyty w gabinecie. Podobnie z testowaniem – obecnie uważa się je bardziej za szereg regularnych przeglądów wiedzy językowej ucznia niż tylko jako doraźne prostowanie braków kończące się wystawieniem oceny.

Bez względu na to, czy jesteś nauczycielem, rodzicem czy uczniem, warto zastanowić się, co to właściwie jest dobry sprawdzian wiedzy. Nowoczesny test z języka obcego powinien być:

Dostosowany do potrzeb ucznia

Trzeba na wstępie przyznać, że układanie testu jest czynnością żmudną. Wygodniej byłoby wykorzystać materiały, które wcześniej przygotowali specjaliści. Dlatego w swojej codziennej pracy nauczyciele często posługują się gotowymi testami, np. z podręcznika nauczyciela (tzw. testy standaryzowane). Coraz rzadziej decydują się na samodzielne przygotowanie testów sprawdzających, nie zdając sobie sprawy, jak bardzo jest to istotne. Użycie gotowych zadań może być zgubne, bo przykłady nie zawsze odzwierciedlają system kształcenia, jaki obrał nauczyciel, oraz mogą nie odpowiadać potrzebom ucznia. Dlatego powinno się raczej przygotować test pod kątem realizowanego programu oraz poziomu i potrzeb uczniów w danej klasie.

Dostosowany do wieku ucznia

Odkąd nauczanie języków obcych w pierwszych trzech klasach szkoły podstawowej stało się u nas powszechne, trwa dyskusja, jak od takich maluchów egzekwować wiedzę. Trudno wyobrazić sobie formalne, pisemne testowanie postępów w nauce języka u siedmiolatka! Zatem testy w potocznym rozumieniu (siedzenie nad kartką, samodzielna praca w ciszy, stres „co dostanę” itp.) zupełnie odpadają w przypadku dzieci przed- i wczesnoszkolnych. Rolę sprawdzianów pełni tu nieustanna i nieformalna obserwacja ucznia przez nauczyciela ukoronowana opisowym podsumowaniem postępów. Im uczeń starszy, tym gotowość do poddania się ocenianiu – a także potrzeba odnotowania własnych osiągnięć w porównaniu z innymi uczniami – wzrasta. Innymi słowy, na „prawdziwy”, długi test pisemny gotowy jest dopiero uczeń klas starszych.

Obiektywny

Coś, co wydaje się oczywistością, bywa w życiu trudne: otóż kształt testu i jego wynik nie powinien zależeć od nastroju nauczyciela czy jego nastawienia do danego ucznia lub grupy. Jako miara osiągnięć, sprawdzian wiedzy powinien być uczciwy i porównywalny bez względu na osoby do niego przystępujące i porę jego odbywania. Spytaj więc: czy test jest przeprowadzony dla każdego w takich samych warunkach? W jednakowym czasie? Czy jest sprawdzany i oceniany według identycznych kryteriów dla wszystkich? Jeśli odpowiedzi brzmią „3 x tak”, to jest to test obiektywny.

Trafny

Test powinien sprawdzać te umiejętności, które rzeczywiście nauczyciel miał zamiar sprawdzić. Typowym przykładem nietrafności jest obniżanie oceny za niepoprawną pisownię w testach rozumienia lub gramatycznych. Wówczas bowiem nauczyciel ocenia tak naprawdę znajomość ortografii, a test nie mierzy tego, co było jego intencją. Osoba układająca test powinna się także upewnić, czy zadania testowe nie sprawdzają przypadkiem kilku umiejętności równocześnie, a także czy obejmują cały materiał językowy, który wcześniej został wprowadzony na zajęciach.

Rzetelny

Mówiąc najprościej, jeśli nauczyciel miałby powtórzyć klasówkę, to rzetelny test powinien dać podobne wyniki. Jak to osiągnąć? Przede wszystkim, test nie może być za krótki! Naprawdę. Dowiedziono, że króciutkie kartkówki są zwykle mało rzetelne, a co za tym idzie – niesprawiedliwe. Ponadto nauczyciel powinien ustalić i spisać kryteria, według których będzie oceniał testy. Kryteria powinny być zgodne z celami kursu. Z kolei wynik nie powinien zależeć od tego, kto sprawdza pracę. Także wszystkie możliwe niejasności w teście powinny być usunięte, a polecenia napisane prostym i zrozumiałym językiem (może to być nawet język ojczysty, tak jak na nowej maturze). Nauczyciel powinien również urozmaicić rodzaje zadań, jakie pojawią się na teście, tak aby żadne z nich nie dominowało.

Odpowiednio wprowadzony

Testy sprawdzające są wykorzystywane w szkole w celu kontroli osiągnięć i umiejętności ucznia. Jednak nauczyciel nie powinien działać z zaskoczenia. Bardzo istotne są prace, jakie może on podjąć przed testem, aby pomóc uczniom w przygotowaniu się do niego, a tym samym przyczynić się do osiągnięcia przez nich lepszych wyników. Przede wszystkim bez niespodzianek: uczniowie powinni być zapoznani ze wszystkimi możliwymi rodzajami zadań, jakie pojawią się na klasówce. Typy zadań powinny być takie jak te, które stosował prowadzący podczas zajęć. W przeciwnym razie ocena, jaką uczeń dostanie z testu, będzie mało obiektywna. Wspólne powtórzenie materiału ma również duże znaczenie. Dobrym pomysłem byłoby zaangażowanie uczniów w przygotowanie testu, co mogłoby być nie tylko powtórką materiału, ale także niezłą zabawą.

Informujący, nie tylko oceniający

Przeprowadzanie testów tylko w celu uzyskania ocen w dzienniku nie ma większego sensu. Głównym ich celem powinno być pokazanie uczniom ich umiejętności oraz ewentualnych braków, nad którymi muszą jeszcze popracować. Istotne jest więc, aby odpowiednio wykorzystać informacje, których testy dostarczają, tak aby pomogły one uczniom w zrozumieniu popełnionych przez nich błędów. Jeżeli test składa się z kilku części sprawdzających poszczególne sprawności językowe (np. czytanie ze zrozumieniem, słownictwo i słuchanie), nauczyciel powinien rozważyć ocenianie każdej części osobno. Często bowiem zdarza się, że uczeń wypadł zadowalająco w części pisemnej, natomiast nie poradził sobie z zadaniem sprawdzającym rozumienie tekstu lub dobrze poradził sobie z gramatyką, ale zbyt trudne było dla niego zadanie ze słuchu. Ponadto zaleca się, aby nauczyciel pisał na testach, oprócz oceny, swoje spostrzeżenia, które powinny jasno wskazywać, jakie umiejętności uczeń już opanował, a z jakimi ma jeszcze problemy. Jeżeli komentarz dotyczy braków, to nauczyciel powinien jasno określić, na czym one polegają i jak konkretnie je usunąć. Sama informacja „pracuj więcej” niewiele mówi uczniowi, a już tym bardziej nie wyznaczy mu toku działania.

Jerzy Chyb
Autor jest językoznawcą i wykładowcą metodyki nauczania
języka angielskiego, kieruje filią FELBERG we Wrocławiu

 

Wiktoria Tyszka
konsultant ds. dydaktyczno-programowych
oddziału Szkoły FELBERG w Poznaniu

 
 Pozostałe artykuły:

Powiedzieli nam

Znajomy z kursu

Kadra lektorska pracująca z dorosłymi

Edukacja językowa osób dorosłych

Już na zawsze z nami

więcej...



Powrót na góręDrukuj artykułWyślij artykuł