Kadra lektorska pracująca z dorosłymi

Spróbujmy sobie wyobrazić, co czuje osoba dorosła, która po latach zasiada w szkolnej ławie. Dla niektórych dorosłych może to być doświadczenie szalenie stresujące – w takiej roli nie występowali od dawna. Wielu z nich zdążyło przyzwyczaić się (albo w miejscu pracy, albo w domu) do tego, iż to oni wydają polecenia (dzieciom lub podwładnym) i mają kontrolę nad tym, co się wokół nich dzieje. Nagle znajdują się po drugiej stronie barykady. Przynajmniej pozornie. W istocie bowiem dobry lektor jest w stanie wykorzystać tę sytuację, uświadamiając dorosłym słuchaczom, że to oni są najważniejszymi osobami, tym razem uczestniczącymi w procesie uczenia się, odpowiedzialnymi albo przynajmniej współodpowiedzialnymi za jego pomyślny przebieg.

Kolejnym źródłem stresu może być obawa przed negatywnym odbiorem własnej osoby przez innych słuchaczy i lektora. Dorosłym uczestnikom kursów często wydaje się, że każde potknięcie językowe z ich strony zostanie natychmiast zauważone przez innych i poddane surowej krytyce. Stąd charakterystyczna niechęć dorosłych do mówienia, zwłaszcza podczas pierwszych zajęć, podyktowana obawą przed ośmieszeniem się w oczach innych słuchaczy i lektora.

Ogromny dyskomfort może również powodować świadomość braku adekwatnych środków językowych do wyrażenia swoich opinii na takim poziomie werbalnym, na jakim przywykło się operować językiem ojczystym. Dorosłemu słuchaczowi, który sprawnie posługuje się językiem ojczystym i potrafi zrobić użytek z całego bogactwa polszczyzny, ogromnie trudno jest zaakceptować fakt, że jego wypowiedzi w języku obcym brzmią niekiedy prosto i naiwnie.

Odwiecznym problemem dorosłych słuchaczy jest także brak czasu na samodzielną, systematyczną pracę w domu i towarzyszące mu poczucie winy z powodu niewykonania zadanych prac. Doświadczenie pokazuje jednak, że posiadając wysoką motywację i jasno określony cel, niektórzy dorośli potrafią znaleźć czas na naukę również poza salą lekcyjną.

Wszystkie te i inne problemy mogą stanowić nie lada wyzwanie dla lektora prowadzącego zajęcia w grupie dorosłych. Dlatego jego wybór musi być szczególnie staranny i wyważony. Z pewnością nie powinna to być osoba bardzo młoda, która dopiero co zakończyła własną edukację. O wiele korzystniej jest, gdy lektorem w grupie dorosłych jest osoba o zbliżonym lub podobnym doświadczeniu życiowym i zawodowym – pozwala to na nawiązanie znacznie lepszego kontaktu ze słuchaczami. Im więcej wspólnych tematów, opinii, zainteresowań, tym więcej chęci do rozmowy, tym większe zaufanie do lektora i poczucie wspólnoty. Słuchacz upatrujący w lektorze partnera znacznie aktywniej włącza się w proces dydaktyczny i o wiele szybciej gotowy jest do współdziałania.

Odpowiedni wiek i doświadczenie lektora niczego nie zdziałają, jeśli nie będą wspierane jego cechami osobowościowymi. Prowadzący zajęcia z grupami dorosłych muszą charakteryzować się szczególną wrażliwością i delikatnością w kontaktach ze słuchaczami, gotowością do wsłuchiwania się w indywidualne potrzeby dorosłych i do ich zaspokajania. Szalenie trudnym zadaniem jest ciągłe wspieranie podopiecznych w ich wysiłkach i budowanie motywacji, która pomoże im przetrwać nieuniknione okresy zniechęcenia, zmęczenia i nie pozwoli zrezygnować z udziału w kursie.

Jak widać, zarówno dorośli słuchacze, jak i lektor mają do wykonania niełatwe zadanie. Nie jest to jednak zadanie niewykonalne. Co więcej, realizacja tak ambitnego założenia często okazuje się fantastyczną przygodą intelektualną i towarzyską, głęboko wzbogacającym doświadczeniem oraz źródłem ogromnej satysfakcji dla obu stron.

Aleksandra Ignasiak