Edukacja językowa osób dorosłych

UE propaguje lifelong learning

W kontekście szybkich przemian społeczno- gospodarczych dokonujących się w krajach UE edukacja językowa stała się przedmiotem szczególnych oddziaływań Komisji Europejskiej. Zasadniczą rolą tej komisji jest wspieranie państw członkowskich we wprowadzaniu innowacyjnych rozwiązań w zakresie kształcenia językowego. Znajomość co najmniej dwóch języków obcych stanowi obecnie jeden z największych atutów w kontaktach międzyludzkich i często przesądza o ich poziomie. Unia Europejska czyni więc starania, aby rozbudzić i podtrzymać zainteresowanie rozwijaniem kompetencji językowych. Ich zdobywanie powinno rozpocząć się jak najwcześniej i trwać przez całą edukację szkolną, studia wyższe i wiek dorosły. Ta idea uczenia się w wieku dorosłym jest odzwierciedleniem naczelnego hasła andragogiki. Uczenie się przez całe życie – lifelong learning – to przewodni motyw unijnej strategii edukacyjnej. W rezolucji Rady Unii Europejskiej z czerwca 2002 r. uczenie się przez całe życie określono jako: „pojęcie, które powinno dotyczyć uczenia się od fazy przedszkolnej do późnej emerytalnej, włączając w to całe spektrum uczenia się formalnego (w szkołach i innych placówkach systemu edukacji), pozaformalnego (w instytucjach poza systemem edukacji) i nieformalnego (naturalnego)”. Założenie to odnosi się do „wielkiej, trwającej przez całe życie aktywności uczenia się”. Aktywność ta obejmuje także naukę języków obcych stanowiących narzędzie wymiany na płaszczyźnie kulturowo-społecznej w wymiarze europejskim i światowym. Dlatego w ramach programów unijnych finansuje się wiele różnorodnych projektów propagujących i ułatwiających naukę języków obcych.

Dorosły chce się uczyć

Szkolenia językowe cieszą się coraz większą popularnością wśród ludzi dorosłych. Głównym czynnikiem wyzwalającym chęć podjęcia nauki jest dostosowanie się do tempa zmian na rynku pracy. Konsekwencją wymogów zawodowych jest ciągła potrzeba wzbogacania wiedzy i nabywania nowych umiejętności. Często wiadomości zdobyte w szkole okazują się niewystarczające do optymalnego wypełniania obowiązków. Zmienia się także podejście pracodawców do szkoleń pracowników, w tym także do kursów językowych. Coraz częściej pracodawcy postrzegają szkolenia jako sposób realizacji potrzeby samorozwoju i doskonalenia umiejętności.

Motywy i potrzeby kształcenia ludzi dorosłych nie odnoszą się jedynie do aspektu wzbogacania kompetencji zawodowych. Równie często osoby dorosłe postanawiają wypełnić czas wolny nauką. Czynnikami decydującymi o powrocie do „szkolnej ławy” są również pragnienia związane z realizacją własnych planów. Wówczas impulsem do podjęcia nauki może stać się potrzeba samorealizacji bądź chęć rozwijania własnych zainteresowań. Różnorodne powody podejmowania nauki niewątpliwie wpływają na spore zróżnicowanie dorosłych uczestników obecnie prowadzonych szkoleń językowych.

Każdy dorosły powinien się uczyć

Uczestnikiem szkoleń językowych może być osoba pracująca, niepracująca, młoda, w średnim wieku, zaawansowana w latach. Wśród słuchaczy znaleźć się mogą osoby mające różne wykształcenie i zdolności. Ponadto do grupy językowej należeć mogą osoby z odmiennym doświadczeniem życiowym i zawodowym. Takie zgrupowanie atrybutów przekłada się na strukturę dorosłych adresatów szkoleń językowych. Coraz częściej obserwujemy zmiany w profilu słuchaczy szkół językowych. Dlatego językowa oferta edukacyjna nie może być obecnie kierowana jedynie do dzieci i młodzieży szkolnej. Osoby dorosłe stanowią bowiem jedną z największych grup docelowych szkoleń językowych. Wyjście naprzeciw oczekiwaniom tej grupy powinno stać się ważnym elementem polityki prowadzonej przez firmę edukacyjną. Aby sprostać takim wymogom, organizator kursu językowego powinien znać potrzeby i oczekiwania uczestników. Taka wiedza pozwala bowiem nadać zajęciom optymalną formę dla ich uczestników oraz wprowadzić odpowiednie dla nich udogodnienia organizacyjne.

Tak pracuje się z dorosłym

Jednym z najważniejszych elementów strategii pracy z osobami dorosłymi jest właściwy dobór kadry lektorskiej. Może on przesądzić o powodzeniu i efektywności kursu językowego. Osoby dorosłe dysponują różnymi możliwościami przyswajania sobie wiedzy. Ich tempo uczenia bywa nierówne. Dlatego w procesie edukacyjnym tej grupy odbiorców szkoleń bardzo ważna rola przypada lektorowi. Powinien on udzielać pomocy i wsparcia, a także motywować do nauki. Niewątpliwie wymaga to od niego nie lada wysiłku. Kompetencje prowadzącego szkolenie i jego postawa w językowej edukacji dorosłych nabierają szczególnego znaczenia ze względu na fakt, że proces nauki języka obcego polega na równomiernym zaangażowaniu lektora i słuchacza. Przekazujący wiedzę i jej odbiorca powinni stanowić zintegrowany zespół. Obowiązuje ich oczywiście wyraźny podział ról i obowiązków. Pamiętać jednak należy o tym, że poczucie bezpieczeństwa w grupie oraz wyrozumiałość i przychylność ze strony lektora często przesądzają o aktywności naukowej dorosłego uczestnika kursu językowego.

Dorosły wie, co może zyskać

Dorośli słuchacze mają świadomość, jak wielką wagę przywiązuje się we współczesnym świecie do umiejętności komunikowania się w języku obcym. Nie bez znaczenia jest dla nich również fakt, że coraz więcej osób z ich najbliższego otoczenia – zawodowego czy rodzinnego – posługuje się językiem angielskim. Budzi to coraz powszechniejsze przekonanie o celowości nauki tego języka. Posługiwanie się angielskim daje także poczucie uczestnictwa w coraz szerszym kulturowo obiegu opinii i wrażeń. Ponadto dorośli doceniają możliwość poszerzania swojej wiedzy o świecie. Polacy coraz więcej podróżują i chcą samodzielnie komunikować się w poznawanym przez siebie otoczeniu. Otwarcie zachodnich rynków pracy po wstąpieniu naszego kraju do UE to kolejny bodziec do zdobycia umiejętności językowych w wymiarze praktycznym. Obecnie dla pracodawcy europejskiego stanowią one warunek zasadniczy, przesądzający o możliwości zatrudnienia pracowników.

Dorosły się zmienia

Wzrasta świadomość społeczna dorosłych Polaków. W organizowanych w naszym kraju kursach językowych biorą udział już nie tylko ich dzieci i młodzież szkolna. Coraz częściej znajomość języka obcego staje się dla dorosłego człowieka życiową koniecznością i sposobem samorealizacji. Mimo nawału obowiązków zawodowych i rodzinnych dorośli poświęcają czas wolny na naukę. Zmiana ich podejścia do edukacji językowej wiąże się z coraz powszechniejszą opinią o konieczności przystosowania się do wymogów współczesnego świata i zdobycia umiejętności sprawnego w nim funkcjonowania. Edukacji przypisuje się także ogromny potencjał niwelujący różnice kulturowe i gospodarcze. Dzięki umiejętności swobodnego komunikowania się mamy szansę stać się obywatelami świata – możemy wzbogacać kompetencje zawodowe, otrzymywać posady w zagranicznych firmach, podróżować. Dorosły Polak zyskał już świadomość, dlaczego warto być ambitnym, otwartym na innowacyjne rozwiązania i, co najważniejsze, nie tylko odczuwa potrzebę nauki języka obcego, lecz ją zaspokaja.

Karina Rusinek